หลังจากเข้าคารวะอาจารย์ ศิษย์ใหม่ก็เข้าที่พักเพื่อปฏิบัติภาวนาเพียงลำพังตามคำสั่งของอาจารย์ ครึ่งชั่วโมงต่อมาอาจารย์ก็เคาะประตูห้องเพื่อถาม
เธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
เอ่อ แค่ครึ่งชั่วโมง ผมจะรู้อะไรเพิ่มขึ้นได้ยังไงครับอาจารย์
เมื่อกี้เธอรู้สึกถึงลมหายใจเข้าออกตามที่ฉันสั่งไหม?
รู้ครับ แต่มันก็เป็นแค่ประสบการณ์เก่าๆ ลมหายใจเข้าออกซ้ำๆ
จำไว้ ไม่เคยมีอะไรซ้ำ ถ้าครึ่งชั่วโมงที่ผ่านมาเธอเฝ้ารู้ลมหายใจเข้าออกอยู่ ก็แปลว่าเธอมีความรู้จักลมหายใจเพิ่มขึ้นเป็นร้อยชุด
เข้าใจแล้วครับ ผมจะพยายามรู้เพิ่มเติมต่อไป
ดีมาก! สังเกตเรื่อยๆนะว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นอีก
เวลาผ่านไปสองชั่วโมง อาจารย์ก็มาเคาะประตูห้องใหม่
เธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
ผมรู้ลมหายใจเข้าออกเพิ่มขึ้นสองชั่วโมงครับอาจารย์
สิ่งที่เธอรู้เพิ่มมีแค่ลมหายใจเองหรือ?
เอ่อ ผมสังเกตแค่ลมหายใจตามที่อาจารย์สั่ง
ฉันไม่ได้ให้เธอรู้แค่ลมหายใจ เมื่อครู่ใหญ่ฉันให้เธอสังเกตดีๆ ว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง ถ้าเธอสังเกตมากพอ จะเห็นว่าไม่ได้มีแต่ลมหายใจให้รู้อย่างเดียว
ผมได้แต่ดูลมหายใจอย่างเคร่งครัด ลืมนึกถึงคำสั่งสุดท้ายของอาจารย์ แต่ถึงจำได้ ผมก็ไม่ทราบจะดูอะไร
สองชั่วโมงก่อนเธอเป็นทุกข์หรือเป็นสุข?
เป็นสุขกว่านี้ครับ เมื่อครู่ใหญ่ผมไม่เคร่งเครียดเพราะตั้งใจเฝ้าดูลมหายใจเท่านี้
แล้วขณะนี้ ระหว่างลมหายใจกับความทุกข์ อันไหนปรากฏชัดกับใจเธอมากกว่ากัน?
ความทุกข์ครับ
แปลว่าเธอพลาดมาเสียสองชั่วโมง ไม่ได้รู้อะไรที่ควรรู้เพิ่มเติมเลย เพียงถ้ารู้ตัวว่าเป็นทุกข์ ยอมรับว่าเป็นทุกข์มาสองชั่วโมง ก็นับว่าเธอได้รู้เพิ่มมากแล้ว
แปลว่าเมื่อรู้ทุกข์ ผมต้องทิ้งลมหายใจหรือ?
ไม่ใช่อย่างนั้น เมื่อไรรู้สึกหนักๆ เป็นทุกข์อยู่ข้างใน ให้ระลึกว่ากำลังอึดอัดด้วยลมหายใจสั้นๆไม่เป็นธรรมชาติ เมื่อไรรู้สึกเบาๆ เป็นสุขอยู่ข้างใน ให้ระลึกว่ากำลังสบายด้วยลมหายใจยาวๆที่ควร การรู้ลมหายใจอย่างถูกต้องเพียงอย่างเดียว จะนำไปสู่การเห็นทุกสิ่งที่ผูกโยงอยู่กับมัน ไม่ว่าจะเป็นสุขทุกข์ หรือสภาพจิตสงบกับฟุ้งซ่าน
โอ! ตาสว่างแล้วครับอาจารย์ ผมเข้าใจหลักการรู้เพิ่มเติมที่ถูกต้องแล้ว
ดีมาก! สังเกตเรื่อยๆนะว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นอีก
เวลาผ่านไปอีกสี่ชั่วโมง อาจารย์ก็มาเคาะประตูห้องใหม่
เธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
ผะๆ ผม เอ่อ หลายชั่วโมงที่ผ่านมาสับสนไปหมดเลยครับอาจารย์ พอรู้ว่าเครียด รู้ว่าเป็นทุกข์ ผมก็ลืมดูลมหายใจ พอรู้ลมหายใจ ก็ลืมดูว่ากำลังอึดอัดหรือสบาย ผมกังวลอยู่แต่ว่าจะรู้ทั้งลมหายใจทั้งสุขทุกข์ได้อย่างไร
ที่ผ่านมาเธอสับสน และตอนนี้เธอก็ยังสับสนอยู่ใช่ไหม?
ใช่แล้วครับอาจารย์
ระหว่างลมหายใจ ความทุกข์ กับความสับสน อันไหนเด่นกว่ากัน?
ความสับสนครับ
แปลว่าเธอพลาดมาเสียสี่ชั่วโมง ไม่ได้รู้อะไรที่ควรรู้เพิ่มเติมเลย เพียงถ้ารู้ตัวว่าสับสน ยอมรับว่าสับสนมาสี่ชั่วโมง ก็นับว่าเธอได้รู้เพิ่มเติมมากแล้ว
โอ! ตาสว่างอีกแล้วครับอาจารย์ ผมเข้าใจหลักการรู้เพิ่มเติมที่ถูกต้องแล้ว
ดีมาก! สังเกตเรื่อยๆนะว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นอีก
เวลาผ่านไปหนึ่งวัน อาจารย์ก็มาเคาะประตูห้องใหม่
เธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
ผมคงเป็นลูกศิษย์ที่ไม่เอาไหนแน่ๆครับอาจารย์ ตอนที่อาจารย์พูดจะเหมือนง่าย แต่พออาจารย์ไปแล้ว ผมก็บอกไม่ถูกเลยว่าเห็นอะไร รู้อะไรบ้าง ทุกอย่างสับเวียนเปลี่ยนแปลงมั่วไปหมด
ที่ผ่านมาเธอเหมือนขาดสติ และตอนนี้เธอก็ยังเหมือนขาดสติเป็นห้วงๆอยู่ใช่ไหม?
ใช่แล้วครับอาจารย์
แปลว่าเธอพลาดมาเสียหนึ่งวัน ไม่ได้รู้อะไรที่ควรรู้เพิ่มเติมเลย เพียงถ้ารู้ตัวว่าขาดสติบ่อย ยอมรับว่าขาดสติบ่อยมาหนึ่งวัน ก็นับว่าเธอได้รู้เพิ่มเติมมากแล้ว
อ้อ คิดว่าพอเข้าใจล่ะครับอาจารย์ เฮ้อ! ดูความจริงเกี่ยวกับตัวเองมันยากเหลือเกิน แต่ผมก็จะพยายามต่อไป
ดีมาก! สังเกตเรื่อยๆนะว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นอีก
เวลาผ่านไปสองวัน อาจารย์ก็มาเคาะประตูห้องใหม่
เธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นบ้าง?
ผมรู้ว่าผมท้อใจบ่อยๆ ขาดสติบ่อยๆ เดี๋ยวก็รู้ลมหายใจ เดี๋ยวก็รู้ว่าทุกข์ เดี๋ยวก็รู้ว่าสบายใจขึ้น เดี๋ยวก็รู้ว่าไม่แน่ใจในการปฏิบัติ เดี๋ยวก็รู้ว่าเชื่อมั่นอย่างเต็มที่ เมื่อรู้อะไรได้แค่ประเดี๋ยวประด๋าว ก็เหมือนไม่รู้อะไรจริงเลยสักอย่าง แม้สิ่งนั้นจะเกิดขึ้นกับตัวเอง เกิดขึ้นกับกายใจที่เชื่อมาตลอดว่าเป็นของตัวเอง
นั่นแหละ! สองวันที่ผ่านมา ความรู้เพิ่มเติมของเธอมีค่ามาก ประการแรกเธอเห็นความไม่เที่ยงของทุกสิ่งที่เธอรู้ ประการที่สองเธอพบว่าตัวเองไม่รู้อะไรเลยสักอย่าง ทั้งหมดนั่นแหละจะทำให้เธอปล่อยวางได้อย่างดี
แต่ผมไม่รู้สึกดี และไม่รู้สึกปล่อยวางเลยสักนิด
เธอรู้ไหมว่าที่กำลังปรากฏเดี๋ยวนี้ คือความไม่รู้สึกว่าดี ไม่รู้สึกว่าปล่อยวาง?
เพิ่งรู้เดี๋ยวนี้เองครับ!
ตอบเสร็จรู้สึกดี รู้สึกปล่อยวางลงบ้างแล้วใช่ไหม?
ใช่ครับ!
รู้ไหมว่าทำไม?
เพราะผมเลิกอยากรู้สึกดี เลิกยึดว่าต้องปล่อยวางครับ
ดีมาก! สังเกตเรื่อยๆนะว่าเธอรู้อะไรเพิ่มขึ้นอีก